Qaratəhlə

Borçalı bölgəsində kənd adlarının böyük hissəsi türk mənşəli toponimlərə bağlıdır. «Tağla» adı ehtimal ki «tağ» (dağ) sözündən və ya coğrafi xüsusiyyəti bildirən qədim türk kökündən formalaşıb. Bu fakt kənd adının XIX əsrdən daha qədim dövrlərə gedib çıxa biləcəyini ehtimal etməyə əsas verir. Lakin hazırda açıq arxiv mənbələrində Tağla adına dair daha erkən yazılı sənəd qeydi müəyyən edilməyib.

Tarixi mənbələrə görə Qaratəhlə və Ağtağla əvvəllər vahid yaşayış məntəqəsi kimi mövcud olmuş və ümumi şəkildə Tağla adlandırılmışdır. Zaman keçdikcə əhali artmış, yaşayış sahəsi genişlənmiş, sosial və ailə qrupları bölünmüş və nəticədə Tağla iki ayrı kəndə — Qaratəhlə və Ağtağlaya bölünmüşdür. Bu mərhələ kəndin formalaşma dövrü kimi qəbul edilə bilər.

XIX əsrdə Borçalı bölgəsi Rusiya imperiyasının tərkibində idi və Tiflis quberniyasına daxil edilmişdi. 1834-cü ilə aid Zaqafqaziya xəritəsində Ağtağla kəndinin qeyd olunması həmin ərazidə sabit yaşayışın mövcudluğunu təsdiqləyir. Qaratəhlə ayrıca geniş təsvir olunmasa da, topoqrafik və inzibati materiallar bu ərazidə kənd tipli yaşayışın XIX əsrin birinci yarısında mövcud olduğunu göstərir. Bu dövrdə kənd icması əsasən maldarlıq, əkinçilik, yerli sənətkarlıq üzərində formalaşmışdır.

SSRİ-nin dağılmasından sonra Gürcüstan müstəqillik əldə etmişdir. 2002-ci il əhalinin siyahıyaalınmasına əsasən Qaratəhlədə təxminən 2936 nəfər yaşayırdı, əhalinin təxminən 98%-i azərbaycanlılardan ibarət idi. Bu fakt kəndin etnik-mədəni kimliyinin qorunub saxlandığını göstərir.

1921-ci ildən sonra Gürcüstan Sovet Sosialist Respublikasının tərkibinə daxil edilmişdir. Borçalı bölgəsi, o cümlədən Qaratəhlə inzibati baxımdan yenidən təşkil edilmiş, rəsmi kənd statusu təsbit edilmiş, sovet kənd təsərrüfatı sisteminə (kolxozlar) daxil edilmişdir. 1930–1960-cı illərdə məktəblər tikilmiş, yollar salınmış, sosial və mədəni obyektlər yaradılmışdır. Bu dövr kəndin infrastruktur baxımından formalaşmasında mühüm rol oynamışdır.

Tiflis quberniyasının əhali siyahıları və inzibati sənədlərində Borçalı bölgəsindəki kəndlərin rəsmi qeydiyyatı aparılmışdır. Bu mərhələdə kənd təsərrüfatı əsas iqtisadi baza olmuş, icma ailə və qohumluq strukturu üzərində qurulmuş, dini və ənənəvi institutlar sosial həyatın əsas elementi olmuşdur.

Bu gün Qaratəhlə Tbilisidən təxminən 13 km məsafədə yerləşir, Qardabani bələdiyyəsinin, Kvemo Kartli bölgəsinin tərkib hissəsidir. Əhalinin əsas məşğuliyyət sahələri: maldarlıq, qoyunçuluq, tərəvəzçilik, kiçik sahibkarlıq fəaliyyətidir. Kənd Borçalı bölgəsinin tarixi-mədəni kontekstində öz yerini qoruyur və güclü azərbaycanlı icma ənənələri ilə seçilir.